ULUSLARARASI ELEKTRONİK İMZA SİSTEMLERİ İLE TÜRKİYE’DEKİ E-İMZA ARASINDAKİ FARKLAR

YATIRIM VE TİCARİ SÖZLEŞMELER AÇISINDAN HUKUKİ BİR DEĞERLENDİRME

Dijitalleşme, uluslararası ticaret ve yatırımlarda imza süreçlerini kökten dönüştürdü. Bugün milyonlarca euroluk yatırım sözleşmeleri, hissedar anlaşmaları, tedarik sözleşmeleri ve convertible loan metinleri DocuSign, Adobe Sign veya SignWell gibi platformlar üzerinden güvenli şekilde imzalanabiliyor.

Buna karşılık Türkiye’de Nitelikli Elektronik İmza (NES), ıslak imza ile tamamen eşdeğer kabul ediliyor ve özellikle resmî işlemlerde temel imza yöntemi olarak düzenleniyor. Her iki yaklaşım farklı hukuki altyapıların ürünü olup birbirinin alternatifi değil, farklı ihtiyaçlara karşılık veren tamamlayıcı sistemlerdir.

1. Türkiye’de Nitelikli Elektronik İmzanın Hukuki Çerçevesi

Türkiye’de elektronik imza, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ile düzenlenmiştir. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatMevzuatNo=5070&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

NES’in başlıca özellikleri şöyledir:

• Madde 4: Nitelikli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.
• Madde 5: Güvenli elektronik imza, nitelikli sertifikaya dayanan ve güvenli elektronik imza oluşturma aracıyla üretilen imzadır.
• Madde 14: Elektronik imza elektronik veriye eklenir veya veriyle mantıksal bağlantı kurar.
• Madde 15: Elektronik imza inkâr edilemezlik sağlar.

NES Türkiye’de özellikle UYAP işlemleri, kamu başvuruları, vergi beyanları, e-devlet süreçleri ve diğer resmî işlemlerde zorunlu ve tek geçerli yöntem niteliğindedir.

Sertifika Zorunluluğu

NES’in geçerli kabul edilmesi için:

• BTK tarafından yetkilendirilmiş ESHS tarafından verilmesi, https://www.btk.gov.tr/esign
• Kimlik doğrulamanın yüz yüze yapılması,
• Token/kart + PIN kombinasyonunun kullanılması

zorunludur. Bu nedenle NES yüksek güvenlik standardına sahip resmî bir imza türüdür.

2. NES’in Islak İmza ile Eşdeğerliğinin Hukuki İstisnaları

Her ne kadar NES genel kural olarak ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğursa da, bazı işlemler kanunen ıslak imza veya resmî şekil şartına tabidir. Bu işlemler elektronik imza ile geçerli şekilde yapılamaz.

Başlıca istisnalar:

• TBK’da yazılı şekle tabi olup “el yazısı ile imza” zorunluluğu bulunan sözleşmeler (örn. kefalet sözleşmesi, tüketicinin el yazısı ile belirtmesi gereken irade açıklamaları)
• Taşınmaz satış sözleşmesi, satış vaadi ve tapu işlemleri
• İpotek tesisine ilişkin işlemler
• Bazı noterlik işlemleri (Noterlik Kanunu m. 198/A kapsamı dışında kalanlar)
• Evlendirme işlemleri
• Miras sözleşmesi ve resmi şekle tabi diğer aile hukuku işlemleri
• Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe) — elektronik imza ile düzenlenemez.

Bu nedenle Türkiye’de imzanın türü, sözleşmede aranan şekil şartı dikkate alınarak belirlenmelidir.

3. Uluslararası Sistemlerin Hukuki Dayanağı (AB – eIDAS, İsviçre – ZertES)

Avrupa Birliği – eIDAS Yönetmeliği

eIDAS üç tür imza tanımlar:

• Basit Elektronik İmza (SES)
• Gelişmiş Elektronik İmza (AES)
• Nitelikli Elektronik İmza (QES)

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32014R0910

Temel ilkeler:

• Madde 25(1): Elektronik imzanın hukuki etkisi, nitelikli olup olmadığı gerekçesiyle reddedilemez.
• Madde 25(2): QES, elle atılan imza ile aynı hukuki etkiye sahiptir.

Bu nedenle AB’de sözleşme serbestisi gereği taraflar SES veya AES ile imzalamayı kararlaştırdığında bu imza geçerlidir. Yatırım sözleşmeleri, pay sahipliği sözleşmeleri, convertible loan agreements, hizmet ve tedarik sözleşmeleri sıkça elektronik imzayla tamamlanır.

İsviçre – Federal Electronic Signature Act (ZertES)

İsviçre hukuku imzaları üç kategoriye ayırır (SES, AES, QES) ve şu prensibi benimser:

Sözleşme yazılı şekle tabi değilse SES veya AES imza yeterlidir.

Bu nedenle İsviçre’de startup ve yatırım ekosisteminde elektronik imza yaygın şekilde kullanılmaktadır.

4. Uluslararası Platformlarda “İmza Görseli” Hukuken Nasıl Geçerli Sayılıyor?

Uluslararası platformlarda imzanın kendisi görsel imza değildir. Hukuki geçerlilik şu unsurlardan doğar:

• Benzersiz imzalama bağlantısı (unique link)
• E-posta doğrulaması
• Zaman damgası
• IP adresi kaydı
• Belgenin imza sonrası değiştirilemez hâle gelmesi
• Audit trail (kayıt zinciri)

Bu nedenle hukuken önemli olan şekil değil, iradenin doğrulanabilir şekilde ortaya konmasıdır.

5. Sonuç: İki Sistem Birbirini Tamamlar

Türkiye’de NES en güçlü ve tartışmasız imza türü iken, uluslararası elektronik imza platformları hız, esneklik ve coğrafi bağımsızlık sağlar. Her iki sistemin hukuki geçerliliği farklı bağlamlarda önem taşır.

Günümüzde pek çok uluslararası yatırım fonu, teknoloji şirketi ve startup; sözleşmelerini elektronik imza platformları üzerinden yürütmektedir. Dijital imza artık yalnızca bir “şekil” değil; iradenin doğrulanabilirliği ve süreç güvenliği üzerinden değerlendirilen modern bir sözleşme aracıdır.

Hukuki Danışmanlık

Elektronik imza, uluslararası sözleşmeler, yatırım anlaşmaları veya şirketler hukuku kapsamında profesyonel hukuki destek almak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz. Uluslararası ve Türk hukukunda elektronik imza süreçlerinin doğru yapılandırılması, sözleşme geçerliliği ve uyuşmazlık risklerinin minimize edilmesi konusunda danışmanlık sunmaktayız.

Elektronikİmza #eIDAS #DijitalSözleşmeler #StartupHukuku #YatırımSözleşmeleri #TechLaw #LegalTech #CrossBorderTransactions #CyberSecurity #InternationalLaw